इत्यत्र]] (ityatra]])
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“कुटुम्ब धारणे”@} 2 आकुस्मीयः।
3 ‘तत्रि कुटुम्बधारणे’ इत्यत्र ‘कुटुम्ब’ इति पृथग् धातुरिति चान्द्राणां मतेन लिख्यते।]] कुटुम्बकः-म्बिका, चुकुटुम्बयिषकः-षिका
4 कुटुम्बयिता-त्री, चुकुटुम्बयिषिता-त्री
कुटुम्बयमानः, चुकुटुम्बयिषमाणः
कुटुम्बयिष्यमाणः, चुकुटुम्बयिषिष्यमाणः
5 कुटुम्बितम्-तः, चुकुटुम्बयिषितः-तवान्
कुटुम्बः, चुकुटुम्बयिषुः
कुटुम्बयितव्यम्, चुकुटुम्बयिषितव्यम्
कुटुम्बनीयम्, चुकुटुम्बयिषणीयम्
कुटुम्बयम्, चुकुटुम्बयिष्यम्
ईषत्कुटुम्बः-दुष्कुटुम्बः-सुकुटुम्बः
-- कुटुम्बयमानः, चुकुटुम्बयिष्यमाणः
6 कुटुम्बः, चुकुटुम्बयिषः
कुटुम्बयितुम्, चुकुटुम्बयिषितुम्
कुटुम्बना, चुकुटुम्बयिषा
कुटुम्बनम्, चुकुटुम्बयिषणम्
कुटुम्बयित्वा, चुकुटुम्बयिषित्वा
प्रकुटुम्ब्य, प्रचुकुटुम्बयिष्य
कुटुम्बम् २, कुटुम्बयित्वा २, चुकुटुम्बयिषम् २
चुकुटुम्बयिषित्वा २।
01 (२०६)
02 (१०-चुरादिः-१६७९। सक। सेट्। आत्म।)
03 [[[अ]
04 [[१। अनेकाच्त्वात् यङ् न।]]
05 [[२। ‘निष्ठायां सेटि’ (६-४-५२) इति णिलोपः।]]
06 [[३। कुटुम्ब्यते = धार्यते पोष्यते इति कुटुम्बः = पोष्यवर्गः। कर्मणि घञ्।]]
1 {@“बष्क दर्शने”@} 2 3 ‘कर्तृकरणाद् धात्वर्थे 4 इत्यत्र तद्गणसूत्रनिदर्शनार्थमुपात्तेषु धातुष्वयमेकः।
क्वचित् ‘बल्क दर्शने’ इत्युपात्तम्।
‘पोटायुवतिस्तोककतिपय- गृष्टिधेनुवशावेहद्बष्कयणीप्रवक्तृश्रोत्रियाध्यापकधूर्तैर्जातिः’ 5 इत्यत्र बष्कयणीशब्दस्योपादानात्, माधव-धातुकाव्यकारप्रभृतिभिरुपादाना- च्चास्माभिः बष्क इति पाठमादृत्यैवमत्र लिखितम्।]] बष्ककः-ष्किका, बिबष्कयिषकः-षिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिकगन्धयतिवत् 6 ज्ञेयानि।
7 बष्कयन्, 8 बष्कयणी।
01 (११०७)
02 (१०-चुरादिः-१९१६। सक। सेट्। उभ।)
03 [[[अ]
04 (ग। सू। चुरादिः)
05 (२-१-६५)
06 (३७५)
07 [[B। ‘लोके बष्कयतीह चित्रितमहामञ्चे स्वयं चित्रयन् दोष्णा खङ्गमुदंस्य तस्य वटयन् हस्तादगृह्णादमुम्।’ धा। का। ३। ६१।]]
08 [[१। बाहुलकात् औणादिकेऽयप्रत्यये बष्कयः = तरुणवत्सः। सोऽस्य अस्तीति पामादित्वात् (५-२-१००) नप्रत्यये णत्वे ङीषि च बष्कयणी = चिरप्रसूता गौः।]]
1 {@“भस भर्त्सनदीप्त्योः”@} 2 छान्दसः।
3 धातुपाठेषु सर्वत्र ‘--भर्त्सनदीप्त्योः’ इत्येवास्य धातोरर्थनिर्देशो दृश्यते।
परं तु निरुक्ते 4 ‘बभस्तिरत्तिकर्मा।’ इत्युक्तत्वात्
तथा, ‘हरी इवान्धांसि बप्सता।’ 5 इत्यत्र यास्केन ‘हरी इवान्नानि भुञ्जाने।’ इति व्याख्यानात्, सायणभाष्येऽपि ‘भस भक्षणदीप्त्योः।’ इत्येवात्र 6 धातुस्वरूपोपादानाच्च ‘भक्षणदीप्त्योः’ इत्येव पाठः प्रामाणिक इति, भर्त्सन-भक्षणशब्दयोः प्रायस्तुल्यश्रुत्या पाठभेद इति वा प्रतिभाति।]] 7 भासकः-सिका, भासकः-सिका, बिभसिषकः-षिका, बाभसकः-सिका
भसिता-त्री, भासयिता-त्री, बिभसिषिता-त्री, बाभसिता-त्री
8 बप्सत्-बप्सतौ-बप्सतः, 9 भासयन्-न्ती-ती, बिभसिषन्-न्ती-ती
-- भसिष्यन्-न्ती-ती, भासयिष्यन्-न्ती-ती, बिभसिषिष्यन्-न्ती-ती
-- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि आदादिककशतिवत् 10 ज्ञेयानि।
11 नभः, 12 भस्म, 13 भस्त्रम्, 14 भसत् इतीमानि रूपाण्यस्माद् भवन्तीति विशेषः।
01 (११५२)
02 (३-जुहोत्यादिः-११००। अक। सेट्। पर।)
03 [[[अ]
04 (५-४६)
05 (ऋ। वे। १-६-२८-७)
06 (ऋ। वे। १-६-२८-७)
07 [पृष्ठम्०९४६+ २६]
08 [[१। शतरि, शपि, तस्य ‘जुहोत्यादिभ्यः--’ (२-४-७५) इति श्लुः। ‘श्लौ’ (६-१-१०) इति द्विर्वचनम्। ‘घसिभसोर्हलि च’ (६-४-१००) इति उपधा- ऽकारलोपः। ‘खरि च’ (८-४-५५) इति भकारस्य चर्त्वेन पकारः। अभ्यासे हलादिशेषजश्त्वादिकम्।]]
09 [[२। भक्षणार्थकत्वे, ‘निगरणचलनार्थेभ्यः--’ (१-३-८७) इति ण्यन्तात् कर्तृगामिन्यपि क्रियाफले परस्मैपदमेव। दीप्त्याद्यर्थकत्वे, छान्दसत्वात् दृष्टानुविध्याश्रयणे वा शानजन्तेऽपि भासयमानः इति रूपं साध्वेवेत्यपि बोध्यम्।]]
10 (१७८)
11 [[३। न बभस्ति इति नभः = आकाशः। नञ्पूर्वादस्मात् ‘अन्येभ्योऽपि दृश्यते’ (३-२-१७८) इति क्विपि सकारस्य रुत्वे विसर्गे च रूपमिति आत्रेयादयः साधयन्तीति माधवधातुवृत्तौ दृश्यते। अत्र बाहुलकात् नञ्समासे नलोपाभाव इति बोध्यम्।]]
12 [[४। भाषायामपि, ‘अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते’ (३-२-७५) इति मनिन्प्रत्यये ‘नेड् वशि कृति’ (७-२-८) इतीण्निषेधे रूपमेवम्। ‘भूतेऽपि दृश्यन्ते’ (३-३-२) इति भूते- ऽयं प्रत्ययः। भसितम् = भस्म।]]
13 [[५। ‘हुयामाश्रुभसिभ्यस्त्रन्’ (द। उ। ८-८४) इति त्रन्प्रत्यये रूपमेवम्। ‘तितुत्रत--’ (७-२-९) इतीण्निषेधः। बभस्तीति भस्त्रम् = चर्म, उदरं च।]]
14 [[६। ‘शॄदॄभसोऽदिः’ (द। उ। ६-४२) इत्यदिप्रत्यये रूपमेवम्। बभस्ति, भस्यते वा तस्मिन् आहार इति भसत् = आमाशयस्थानम्।]]
1 {@“ष्णै वेष्टने”@} 2 ‘शोभायां च’ इत्येके।
‘स्नातीति शौचे स्नः स्नायेदिति चेच्छन्ति केचन।’ 3 इति देवः।
‘ष्टै’ इत्येव प्रायपाठः।
‘उष्णीषं स्नायतेः’ 4 इत्यत्र स्कन्दस्वामिना “उष्णीपं शिरोवेष्टनम्, स्नायतेः शौचार्थस्य वेष्टनार्थस्य वा
उभयस्यापि तत्र सम्भवात्” इति विवृतम्।
तेन धातुरयं भ्वादावपीति पुरुषकारे 5 सप्रमाणं साधितम्।
रूपाणि सर्वाण्यपि पायतिवत् 6 बोध्यानि।
01 (१८८६)
02 (१-भ्वादिः-९२३। सक। अनि। पर।)
03 (श्लो। १२)
04 (निरुक्तम् ७-१२)
05 (श्लो। १२)
06 (१०६२)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.